2025թ․-ի դատաիրավական ոլորտի բարեփոխումները

մարտի 23, 2026

Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանն Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում ներկայացրել է 2025 թվականի ընթացքում Կառավարության ծրագրի ներքո իրականացված բարեփոխումներն իրավունքի և արդարադատության ոլորտում։
Նախարարը ներկայացրել է հիմնական բարեփոխումները, որոնք իրականացվել են նախորդ տարվա ընթացքում՝ 

  • Նոր Սահմանադրության մշակման աշխատանքներն ընթանում են ակտիվ կերպով՝ անցկացվել են բարեփոխումների խորհրդի  բազմաթիվ նիստեր, որոնք այս տարի ևս շարունակվում են: 
  • Խորհրդարանի կողմից ընդունվել է հանրության գերակա շահերի ապահովման նպատակով սեփականության օտարման հարաբերությունների բարեփոխման փաթեթը։ 

Դատաիրվական ոլորտի բարեփոխումների շրջանակում՝ 

  • ներդրվել է գործերի քննության ողջամիտ ժամկետի ինստիտուտը, 
  • առաջարկվում է նախատեսել քաղաքացիական և վարչական գործերի և բողոքների քննության հստակ ժամկետներ և գրավոր ընթացակարգեր: 

Նախատեսվում է դատավորի փոփոխության դեպքում գործերի քննությունն ընդհատման պահից շարունակելու ընդհանուր կանոն, ինչպես նաև նոր դատավորի կողմից ապացույցների հետազոտման առավել ճկուն ընթացակարգեր: 
Սահմանափակվել է  վարչական մարմինների կողմից մինչև 300.000 դրամ հանրային իրավական դրամական պահանջներով կայացված դատական ակտերը Վերաքննիչ դատարանում բողոքարկելու իրավունքը։
Քաղաքացիական դատարանի ծանրաբեռնվածությունն էականորեն կրճատվել է, այսպիսով՝ 

  • վերջին 2 տարիների ընթացքում քաղաքացիական դատարանը գործում է 80%-ով նվազ ծանրաբեռնվածությամբ: 

Խոսելով առաջիկա անելիքներից նախարարը նշել է, որ հաջորդ խնդիրը վարչական և քրեական դատարանների ծանրավեռնվածության նվազեցումն է և ողջամիտ ժամկետներում գործերի քննության երաշխավորումը: Բացի քաղաքացիական և վարչական դատարաններում գործերի քննության ողջամիտ ժամկետ նախատեսելուց՝ նույնատիպ իրավակարգավորումներ են նախատեսվում նաև քրեական դատավարության օրենսգրքում, այսինքն՝ 

  • նախատեսվելու է դատավորների փոփոխության դեպքում գործը զրոյական կետից չսկսելու կանոն,  
  • ապացույցների հետազոտման ավելի ճկուն համակարգ է մշակվում և սահմանվում է գործի քննության ժամկետ,  այս պահին ընտրվել է մեկ տարին և ոչ ավել քան 2 անգամ պատճառաբանված որոշմամբ երկարաձգման հնարավորությունը:
  • Վեճերի լուծման այլընտրանքային եղանակների զարգացման մասով՝  2025 թվականի հուլիսի 1-ից գործարկվել է  ընտանեկան որոշ գործերով պարտադիր հաշտարարությունը, ինչի արդյունքում առկա է վարույթ ընդունված գործերի 57 %-ով նվազում: 
  • Ակտիվացել է  Արբիտրաժի և հաշտարարության հայաստանյան կենտրոնի գործունեությունը, որը նախորդ տարի վարել է 307 արբիտրաժային գործ, որոնցից 1-ը՝ միջազգային և 165՝ հաշտարարության գործ, որոնցից 15-ը՝ միջազգային:

Նախարարը նշել է՝ 

  • «Gallup» կենտրոնի «Օրենք և կարգ» զեկույցում ոլորտը գնահատվել է 84 տոկոս՝ նախորդ հաշվետու տարվա համեմատ առաջադիմելով 1 միավորով, 
  • «Լրագրողներ առանց սահմանների» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության մամուլի ազատության համաթվում Արդարադատության նախարարությունը զբաղեցրել է 34-րդ հորիզոնականը` դիրքերը բարելավելով 9 հորիզոնականով իսկ «Freedom House» հետազոտական կազմակերպության «Ազատությունը համացանցում 2025» զեկույցի շրջանակում Հայաստանը շարունակում է մնալ  համացանցի ազատության ցուցիչով ազատ պետությունների ցանկում։